Antykoncepcja

Antykoncepcja.com

Antykoncepcja (anti conceptio – przeciw poczęciu) – pierwotnie wszelkie działania zapobiegające zapłodnieniu, obecnie także środki przeciwdziałające trwałemu zagnieżdżeniu się zarodka we wnętrzu macicy.

Stosowanie antykoncepcji jest podstawą świadomego macierzyństwa i ma na celu zapobiec niechcianej ciąży z powodów:

* wiekowych – zbyt młody lub zbyt zaawansowany wiek matki
* ekonomicznych – brak środków do utrzymania zadowalającego statusu materialnego rodziny
* zdrowotnych – ciąża może pogorszyć stan zdrowia kobiety
* genetycznych – istnieje zbyt wielkie prawdopodobieństwo, że dziecko będzie obciążone nieuleczalną wadą genetyczną
* gwałtu.

Żadna z dotychczas stosowanych metod nie jest w 100% pewna ani też w każdej sytuacji możliwa do zastosowania, nie mniej każda osoba zainteresowana stosowaniem antykoncepcji może znaleźć środek i metodę optymalną w swojej sytuacji. Jednym z ważniejszych parametrów każdej metody antykoncepcji jest jej skuteczność określana wskaźnikiem Pearla. Im wskaźnik Pearla ma mniejszą wartość, tym antykoncepcja jest skuteczniejsza.



Tabletka antykoncepcyjna

Tabletka antykoncepcyjna, pigułka antykoncepcyjna - doustny środek antykoncepcyjny zawierający syntetyczne odpowiedniki hormonów. Działanie jej polega na blokowaniu owulacji oraz zmianie konsystencji śluzu szyjki macicy w taki sposób, że nie przepuszcza on plemników.

Stosuje się preparaty jednoskładnikowe lub dwuskładnikowe. Pigułki jednoskładnikowe (tzw. minipigułki) zawierają niskie dawki jednego hormonu - syntetycznego odpowiednika progesteronu (gestagenu). Pigułki dwuskładnikowe zawierają syntetyczne gestageny i etynyloestradiol. Tabletki jednofazowe dostarczają taką samą dawkę estrogenu i progestagenu w ciągu całego cyklu, natomiast w pigułkach dwu- i trójfazowych zawartość hormonów zmienia się w czasie trwania cyklu.

Najczęściej stosowane w hormonalnych środkach antykonsepcyjnych gestageny to : Lewonorgestrel, Drospirenon, Norelgestromin, Gestoden, Dezogestrel

Mechanizm działania

* Preparaty dwuskładnikowe, (środki estragenowo-gestagenowe)

Zawarty w tych preparatach etynyloestradiol hamuje wydzielanie FSH uniemożliwiając dojrzewanie pęcherzyków Graffa i tym samym komórek jajowych. Natomiast gestageny (również obecne w tabletkach) hamują owulację, czyli uwolnienie komórki jajowej. Zmieniają też śluz szyjki macicy, utrudniając wnikanie plemników do dróg rodnych kobiety. W ten sposób hormonalne środki antykoncepcyjne uniemożliwiają zapłodnienie i powstanie zarodka. Dodatkowo składniki tabletek antykoncepcyjnych, działając razem, utrudniałyby zagnieżdżanie zapłodnionej komórki jajowej w błonie śluzowej macicy, gdyby taka komórka się pojawiła.

* Preparaty jednoskładnikowe, zawierające tylko gestagen.

Działanie antykoncepcyjne tych środków polega głównie na zmienianiu właściwości śluzu w szyjce macicy i utrudnianiu wnikania plemników do dróg rodnych kobiety. Hormony te hamują również owulację, ale tylko u 70% kobiet. Tabletki tego typu są zatem mniej skuteczne od dwuskładnikowych. Jeśli jednak dojdzie do zapłodnienia, gestageny utrudniają zagnieżdżanie zapłodnionej komórki jajowej w błonie śluzowej macicy, nie dopuszczając do ciąży.

Sposób użycia

Dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne, zwykle przyjmuje się codziennie, przez 21 dni, rozpoczynając od pierwszego dnia cyklu miesiączkowego (od pierwszego dnia miesiączki). Następnie robi się siedmiodniową przerwę, w trakcie której powinno wystąpić krwawienie. Kolejną serię tabletek rozpoczyna się ósmego dnia, od wzięcia ostatniej tabletki z poprzedniej serii. Maksymalny dopuszczalny czas opóźnienia w przyjęciu pigułki to 12 godzin.
Na rynku dostępne są preparaty jednofazowe - w których wszystkie tabletki zawierają te same ilości hormonów, oraz dwu- i trójfazowe, zawierające mniej gestagenu w tabletkach przyjmowanych w pierwszej fazie cyklu, a więcej w tabletkach przyjmowanych później. Tabletki wielofazowe lepiej naśladują naturalne wahania stężenia hormonów w trakcie cyklu miesiączkowego.

Jednoskładnikowe środki antykoncepcyjne stosuje się ciągle, nawet w trakcie trwania krwawienia miesięcznego.

Skuteczność

Wskaźnik Pearla tabletki antykoncepcyjnej dwuskładnikowej E+P przy doskonałym stosowaniu się do zaleceń wynosi 0,1-1,25 (w zależności od typu, producenta oraz badania), a dla typowego stosowania zaleceń 6-8 (rzadziej podawane 2-8).

Metody hormonalne przeznaczone dla kobiet są bardzo skuteczne, natomiast niebezpieczeństwo wywołania skutków ubocznych, spowodowanych ingerencją w system hormonalny kobiety, zwłaszcza przez tabletki dwuskładnikowe jest minimalne. Warunkiem skuteczności jest ich systematyczne połykanie (zgodnie z instrukcją) w celu utrzymania potrzebnego stężenia hormonów. Skuteczność tych metod zależy ściśle od systematyczności w stosowaniu. Wymienione metody mogą być nieskuteczne w związku z niektórymi chorobami i zażywaniem specyficznych leków.

Inne działania na organizm

Hormonalne środki antykoncepcyjne mogą wywoływać u kobiet:

* stany zapalne pochwy oraz wzrost ryzyka zakażeń grzybiczych i bakteryjnych
* wzrost ryzyka powstania groźnych dla życia zakrzepów i zatorów (zobacz: zakrzep)
* wzrost ryzyka zachorowania na niektóre inne choroby


Jednocześnie środki te przynoszą też skutki pozytywne:

* zmniejszają prawdopodobieństwo zachorowania na raka jajnika i raka macicy

Historia

Badania nad skutecznymi metodami zapobiegania ciąży rozpoczęły się w latach 40. XX wieku. Wtedy to dokonano odkrycia, że zastrzyki progesteronu skutecznie hamują jajeczkowanie u zwierząt doświadczalnych. Jednak perspektywa robienia zastrzyków podskórnych w celu regulacji płodności nie była zachęcająca, a poza tym progesteron był wówczas drogim preparatem. Badania nad doustnym środkiem antykoncepcyjnym rozpoczął w 1950 r., prawdopodobnie za namową Margaret Sanger, założycielki Planned Parenthood, Gregory Goodwin Pincus – specjalista w dziedzinie rozmnażania się ssaków. Pinkus pozyskał sponsorów (m.in. Katharine McCormick), dobrał utalentowanych ludzi, (pracowali wraz z nim doktor Min-Chuh Chang, lekarz ginekolog John Rock, doktor Edris Rice-Wray, doktor Celso-Ramon Garcia) i osiągnął sukces. Początkowo uczeni stwierdzili, że progesteron podawany doustnie hamuje jajeczkowanie, podobnie jak zastrzyki, jednak ujawnili również wady preparatu: skuteczność w 85% i wielkość dawki. W tym samym czasie, w 1952 r. został zsyntetyzowany norethynodrel (noretyndron). Jego twórca Frank Colton nie zdawał sobie sprawy jakie znaczenie będzie miał ten związek w regulacji urodzin; ani on, ani firma w której pracował (G.D Searle and Company) nie mieli w planach syntezy środka antykoncepcyjnego. Pinkus włączył norethynodrel do badań i uzyskał lepsze wyniki niż w badaniach z progesteronem. Kolejnym etapem było dodanie niewielkiej ilości mestranolu. Uzyskana pigułka pod nazwą Enovid była gotowa do badań klinicznych w 1955 r. W 1960 uzyskała zezwolenie urzędu kontroli leków i żywności i po raz pierwszy pojawiła się w aptekach w USA. W Polsce pigułka została wprowadzona do sprzedaży w 1966 . Przez wielu naukowców oraz ruchy feministyczne uważana jest za największe odkrycie XX wieku.




(źródło: Wikipedia)
11/14/08 - 11:51:09 - antykoncepcja -

Naturalne planowanie rodziny

Naturalne planowanie rodziny (NPR) – metody oparte na znajomości i wykorzystywaniu naturalnego, cyklicznego rytmu płodności. Naturalne planowanie rodziny pozwala określić fazy płodności i dzięki temu pomóc w świadomym planowaniu bądź odłożeniu momentu poczęcia dziecka (w tym drugim przypadku pary stosujące NPR powstrzymują się od współżycia w potencjalnie płodnych dniach). Metody te mogą także pomóc w dokładnym określeniu dnia, w którym poczęło się dziecko.

NPR bywa niepoprawnie nazywane metodą antykoncepcyjną (anti conceptio – przeciw poczęciu). Nie jest to jednak zgodne z definicją antykoncepcji przyjętą przez Światową Organizację Zdrowia, gdyż - według tejże - nie może ona wymagać powstrzymywania się od współżycia. Światowa Organizacja Zdrowia określa NPR mianem "metod określania płodności". Także zwolennicy NPR nie życzą sobie nazywania jej antykoncepcją, jako że nie ingeruje w płodność przeciw poczęciu. Metody naturalne same w sobie są tylko i wyłącznie metodami diagnostycznymi, umożliwiającymi oznaczenie okresu płodnego kobiety. Różnią się zasadniczo od środków antykoncepcyjnych tym, że nie ingerują ani bezpośrednio w płodność ani w przebieg cyklu.

Z reguły wybierają ją osoby, których światopogląd, przekonania religijne lub ekologiczne deklasyfikują środki antykoncepcyjne. NPR stanowi również alternatywę dla osób, które ze względów zdrowotnych nie mogą lub nie chcą stosować antykoncepcji hormonalnej.

Metody NPR bywają także pomocne w diagnostyce niektórych chorób; są ważnym elementem naprotechnologii - metody leczenia niepłodności.

Stosowane metody w NPR

* owulacyjna (Billingsa)

* objawowo-termiczna

* termiczna

* laktacyjna niepłodności poporodowej

Metoda owulacji (Billingsów)

Metoda Billingsów (ocena śluzu szyjkowego) – metoda naturalnego planowania rodziny, często nieuznawana za metodę antykoncepcji, gdyż wymaga wstrzymania się od pożycia w fazie płodnej. Polega na rozpoznaniu początku i końca fazy płodności za pomocą konsystencji i wyglądu śluzu estrogennego (okołoowulacyjnego) i śluzu gestagennego (poowulacyjnego). W czasie poprzedzającym owulację i w jej trakcje śluz jest lepki i rozciągliwy – nazywamy go estrogennym. Bezpośrednio po miesiączce śluz jest suchy i gęsty – nazywamy go gestagennym. Abstynencja seksualna w okresie występowania śluzu estrogennego zmniejsza ryzyko ciąży do kilku punktów wskaźnika Pearla.

Metoda objawowo-termiczna

Poszczególne odmiany tej metody, w zależności od autora i kraju, różnią się sposobem prowadzenia kart obserwacji cyklu, innymi liniami pomocniczymi i stosunkowo mało istotnymi różnicami w sformułowaniach kryteriów rozpoznawania faz płodności i niepłodności cykl

Metoda termiczna

Metoda ta polega na dokonywaniu codziennych pomiarów temperatury ciała kobiety (pomiar podstawowej temperatury ciała – PTC), rano przez ok. 5 minut przed wstaniem z łóżka o tej samej porze, tym samym termometrem (najlepiej termometrem owulacyjnym), w pochwie, odbycie lub jamie ustnej i zapisywaniu otrzymywanych wyników nanosząc je na wykres.

Metoda laktacyjna niepłodności poporodowej

Metodę laktacyjną niepłodności poporodowej stosuje się wyłącznie w okresie poporodowym. W czasie karmienia piersią dziecko ssąc powoduje pobudzenie wydzielania oksytocyny i prolaktyny. Prolaktyna powoduje wydzielanie mleka oraz hamuje owulację. Aby metoda była w pełni efektywna muszą być spełnione następujące warunki:

* dziecko nie ma więcej niż 6 miesięcy

* nie wystąpiła jeszcze miesiączka * dziecko jest karmione wyłącznie piersią czyli:

o karmienie "na żądanie",

o nie rzadziej niż co 4 godziny w ciągu dnia i co 6 godzin w ciągu nocy bez dokarmiania dziecka

Jeśli powyższe warunki są spełnione to ryzyko zajścia w ciążę wynosi ok. 2 % czyli wskaźnik Pearla dla tej metody to 2.

Dziecko – zaplanowanie poczęcia i kontrola

Metody NPR pomagają w zaplanowaniu poczęcia jak i jego odłożeniu. Dwoje ludzi, wiedząc dokładnie kiedy występuje faza płodności, może zaplanować poczęcie dziecka poprzez współżycie w najlepszym do tego momencie. Wiedza na temat metod naturalnych umożliwia rozpoznania z bardzo dużym prawdopodobieństwem stwierdzenie, czy kobieta jest w ciąży już po 20 dniach od zapłodnienia. Pozwala to unikać wszystkiego, co jest szkodliwe dla rozwijającego się zarodka i płodu, co jest najważniejsze w pierwszych 8-12 tygodniach całego ludzkiego życia (patrz: psychologia rozwojowa)[potrzebne źródło]. Fakt poczęcia można sprawdzić, m.in. jeśli po 20 dniach od owulacji utrzymuje się nadal wysoka temperatura (po poczęciu ciałko żółte nie zanika, wobec tego duży poziom progesteronu warunkuje utrzymywanie się temperatury na wysokim poziomie), a partnerzy mogą być prawie pewni, że staną się rodzicami. Pozwala to na kontrolowanie stanu płodu w czasie pierwszych trzech miesięcy ciąży.

W pierwszym trymestrze ciąży, na skutek wysokiego poziomu progesteronu, podstawowa temperatura ciała powinna utrzymywać się na wysokim poziomie. Jeśli zatem kobieta obserwuje gwałtowny spadek temperatury, powinna zgłosić się do lekarza, gdyż w takiej sytuacji istnieje ryzyko poronienia. Szybka interwencja może uratować życie dziecka.

Dzięki dokonywanym wcześniej zapiskom przyszli rodzice są w stanie sami co do 1 doby określić moment poczęcia dziecka.

Zalety NPR

* poznanie naturalnego rytmu płodności, który ma istotne znaczenie we wczesnej diagnostyce chorób kobiecych,

* metody nieszkodliwe dla zdrowia,

* mogą być stosowane zarówno w celu zwiększenia prawdopodobieństwa poczęcia dziecka jak i odłożenia tej decyzji na późniejszy termin,

* prawidłowe stosowanie metod NPR zwiększa własną wiedzę o funkcjonowaniu ludzkiej płodności,

* w przypadku stosowania wg zaleceń metody mogą osiągać skuteczność porównywalną z najbardziej skutecznymi metodami antykoncepcji,

* stosowanie metod NPR w związku pociąga za sobą zaangażowanie partnera, współpracę, komunikację i dzielenie odpowiedzialności w związku,

* świadczenie usług w zakresie NPR nie wymaga medycznie wykwalifikowanego personelu,

* pozwalają matce na kontrolowanie stanu zdrowia dziecka w pierwszych 3 miesiącach ciąży,

* pozwalają na określenie czasu poczęcia dziecka jak i terminu porodu,

* uczą samodyscypliny zarówno kobiety jak i mężczyzny, co może być przydatne w przypadku konieczności dłuższej abstynencji seksualnej (połóg, choroba),

* ze względów moralnych NPR jest akceptowana przez większość kultur i religii.

Wady NPR

* trudność w zaakceptowaniu stylu życia zgodnego z NPR (powstrzymywanie się w określonym czasie od aktywności seksualnej trwającej od 8 do 18 dni (w zależności od stosowanej metody), dominująca trudność to abstynencja seksualna – u mężczyzn 27%, u kobiet 8%

* możliwość zaburzenia objawów płodności na skutek takich czynników jak np. stres, choroba, zmiana klimatu, przemęczenie, spożycie alkoholu, krótki sen itp. co w efekcie bardzo utrudnia prawidłową interpretację przebiegu cyklu i wydłuża dodatkowo okres wstrzemięźliwości

* wymaga okresu nauki trwającego przynajmniej przez 3 kolejne cykle i częstych w tym czasie kontaktów z nauczycielem NPR,

* NPR musi być uczone przez kwalifikowanych nauczycieli,

* niezbędna jest zgoda i aktywna współpraca kobiety i mężczyzny (co można traktować także jako zaletę, w zależności od światopoglądu),

* stosujący muszą regularnie przeprowadzać obserwacje i zapisywać objawy związane ze zmianami śluzu, szyjki, temperatury (czas to 5-10 min. dziennie),

* w Polsce NPR łączony jest z Kościołem Katolickim, stąd pary o odmiennym światopoglądzie mogą negatywnie odczuwać silne powiązanie NPR-u z tym wyznaniem religijnym.

* regularna analiza wydzielin z pochwy w celu określenia jakości śluzu oraz badanie samemu szyjki macicy może rodzić opory natury estetycznej

Mity dotyczące NPR

* regularność miesiączki – współczesne metody NPR nie opierają się na regularności cyklu. Okresy płodności wyznacza się w nich na podstawie obserwacji objawów, odzwierciedlających aktualny stan hormonów w organizmie, a kobieta z kilkunastodniowym wyprzedzeniem może przewidzieć termin najbliższej miesiączki, nawet jeśli jej cykle są nieregularne,

* trudna do nauczenia i skomplikowana – po maksymalnie 3 miesiącach nauki 93% osób potrafi korzystać samodzielnie z NPR. Badania WHO wykazały, że nawet kobiety nie umiejące pisać i czytać są w stanie nauczyć się poprawnie rozpoznawać swoją płodność. Z dobrym skutkiem NPR wprowadzane jest w krajach afrykańskich,

* czasochłonność – NPR potrzebuje poświęcania 5-10 minut dziennie,

* zawodność – obecnie dokonano wielu odkryć naukowych w dziedzinie fizjologii płodności człowieka. Badania wskazują, że metody naturalne (objawowo-termiczna, Billingsa, Roetzera) mają porównywalną, a nawet lepszą skuteczność od większości metod antykoncepcyjnych,

* uciążliwość – obserwacja śluzu i odczuć w metodzie Billingsa nie wymaga żadnych specjalnych zabiegów,

* to Kalendarzyk Małżeński – już w latach 70. XX wieku był on metodą przestarzałą, a sami jej twórcy w latach 30. przestrzegali przed czysto matematycznym jej zastosowaniem.

* nie mogą stosować jej kobiety pracujące na zmiany – przydatne wyniki pomiaru temperatury można uzyskać także wtedy, kiedy temperaturę mierzy się codziennie zawsze o tej samej porze w ciągu dnia albo wieczorem. Należy uprzednio, siedząc lub leżąc, godzinę wypocząć albo mierzyć temperaturę po śnie trwającym przeciętnie około 3 godzin, co zwykle przypada w godz. popołudniowych, codziennie o tej samej porze, dopóki trwa praca nocą.

* to metoda tylko dla katolików – jest to metoda określania płodności zalecana nie tylko (choć głównie) przez Kościół Katolicki, ale przez poważne autorytety, m.in. WHO[2] (ale nie jako metoda antykoncepcji). NPR mogą stosować pary różnych wyznań i o różnych poglądach, także jako uzupełnienie np. antykoncepcji mechanicznej.

Najczęstsze przyczyny zawodności metod NPR

* Nieprawidłowy instruktaż, bądź jego niezrozumienie,

* Błędne obserwacje w pierwszej fazie cyklu,

* "Kalendarzykowe" podejście do metod NPR – zamiast stosowania konkretnej metody, opieranie się jedynie na znajomości poprzednich cykli,

* Brak konsultacji cykli z instruktorem na początku nauki,

* Pobieżna znajomość metod NPR,

* Możliwość przeoczenia pojawienia się śluzu po porodzie czyli powrotu płodności,

* Nauka metod NPR na "oko",

* Stosowanie metod NPR podczas okresu silnego stresu, stanów zapalnych przydatków, oraz "Szybkiego tempa życia", czy nawet częstych podróży,

* Nieumiejętność odróżnienia wydzieliny chorobowej od fizjologicznej,

* Brak zapisu objawów.




(źródło: Wikipedia)
11/14/08 - 11:36:01 - antykoncepcja -

Metody naturalne

Metody naturalnego planowania rodziny (NPR) są niekiedy błędnie uznawane za metody antykoncepcji, czemu sprzeciwiają się zarówno Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), jak i zwolennicy tych metod. W definicji określonej przez WHO znajduje się warunek, aby metoda antykoncepcji nie wymagała powstrzymania się od współżycia w określone dni, co stanowi istotę metod naturalnych. Ich zwolennicy podkreślają zaś różnice o charakterze filozoficzno-etycznym pomiędzy antykoncepcją a NPR.
11/14/08 - 11:24:36 - antykoncepcja -

Skuteczność metod antykoncepcyjnych określa się w medycynie za pomocą wskaźnika Pearla. Wskaźnik ten określa statystycznie jaki procent kobiet zajdzie w ciążę przy właściwym stosowaniu danej metody przez rok. Wskaźnik 100 oznacza, że metoda jest zupełnie nieskuteczna, zaś wskaźnik 0, że jest absolutnie skuteczna.
Jedyną skuteczną metodą antykoncepcji jest abstynencja seksualna1. Nawet sterylizacja nie daje 100% pewności, choć jej wskaźnik Pearla wynosi 0,04. Metody antykoncepcyjne dzielą się na: tzw. naturalne, mechaniczne, chemiczne, hormonalne, wkładki domaciczne oraz pełną sterylizację. Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), za antykoncepcję można uznać tylko to, co nie wymaga od partnerów zaniechania współżycia (choćby na kilka dni). Źródło: Wikiepedia